Để nghiệm thu ảnh website, hãy kiểm tra ảnh đang làm nhiệm vụ gì, văn bản thay thế có truyền đúng ý đó và phiên bản công khai có giữ đúng cấu hình hay không. Không nên chốt chỉ bằng tiêu chí “mọi ảnh đều có chữ alt”: ảnh thuần trang trí có thể cần alt rỗng, còn ảnh là liên kết phải giúp người đọc hiểu đích đến.
Bài viết dành cho chủ website thuê đơn vị thiết kế hoặc nhập nội dung. Đây là quy trình kiểm tra đề xuất của DichVuHay.vn, không phải chứng nhận website đạt toàn bộ tiêu chuẩn tiếp cận. Nếu đang chốt phạm vi dự án, bắt đầu từ checklist thuê dịch vụ thiết kế website rồi đưa hạng mục ảnh vào biên bản bàn giao.
1. Lập danh sách theo vị trí sử dụng, không chỉ theo tên tệp
Một ảnh có thể xuất hiện ở trang chủ, trong bài viết và trên thẻ dẫn tới trang dịch vụ. Mục đích ở từng nơi có thể khác nhau. Vì vậy, ghi mỗi vị trí cần kiểm tra thành một dòng: URL trang, vị trí ảnh, thông tin ảnh mang lại, có thể bấm hay không và người chịu trách nhiệm duyệt nội dung.
Chọn các mẫu trang đại diện trước: trang giới thiệu, trang dịch vụ, bài viết và danh sách bài. Với dự án nhỏ có ít ảnh, có thể kiểm tra toàn bộ; với dự án lớn, ghi rõ phần đã lấy mẫu và phần chưa kiểm tra. Đừng suy ra toàn website đạt chỉ vì một bài mẫu hiển thị tốt.
Alt là văn bản thay thế gắn với ảnh. Nó không đồng nghĩa với tên tệp, chú thích nhìn thấy dưới ảnh hoặc dòng gợi ý xuất hiện khi rê chuột. Theo tài liệu phần tử ảnh của MDN, nội dung alt cần thay thế ý nghĩa của ảnh trong ngữ cảnh; thuộc tính title không phải vật thay thế cho alt.
2. Phân biệt ba tình huống trước khi viết alt
Ảnh mang thông tin
Hỏi: nếu không nhìn thấy ảnh, người đọc mất thông tin nào mà đoạn văn chưa nói rõ? Viết phần cần thiết để họ vẫn hiểu nội dung, không chỉ ghi “hình minh họa” hay tên tệp máy ảnh.
Ví dụ giả định trong bài hướng dẫn kiểm tra bàn giao: ảnh cho thấy mép thảm bị cuộn lên ở lối đi. “Mép thảm cuộn lên tại lối vào phòng họp” hữu ích hơn “ảnh văn phòng đẹp”. Không thêm nguyên nhân hoặc mức độ nguy hiểm chưa được xác minh từ hình.
Nếu hình là biểu đồ hoặc sơ đồ nhiều bước, một câu alt ngắn có thể chưa đủ. Đề nghị đơn vị nội dung bổ sung phần giải thích hoặc dữ liệu bằng chữ gần hình, rồi dùng alt để nêu đúng vai trò của hình. Không nhồi toàn bộ một bảng dài vào một thuộc tính khó đọc.
Ảnh chỉ để trang trí
Một họa tiết nền hoặc đường phân cách không thêm thông tin có thể dùng alt rỗng, tức alt="", khi được triển khai bằng phần tử ảnh HTML. MDN giải thích cách này cho biết ảnh không phải nội dung chính và có thể được bỏ qua trong trình duyệt không trực quan.
Alt rỗng khác với thiếu thuộc tính alt. Khi thiếu alt, một số trình đọc màn hình có thể đọc tên tệp. Vì vậy, không duyệt bằng cách nhìn thấy ô “văn bản thay thế” trống trong hệ quản trị rồi kết luận đúng: cần kiểm tra đầu ra của trang.
Không gán ảnh là trang trí chỉ để bỏ qua việc viết mô tả. Nếu ảnh chứa thông tin duy nhất về một bước thao tác, nó không trở thành trang trí chỉ vì có màu sắc đẹp.
Ảnh là liên kết hoặc nút thao tác
Nếu một ảnh là nội dung duy nhất của liên kết, văn bản thay thế nên giúp hiểu nơi sẽ đến hoặc hành động sẽ thực hiện. Chẳng hạn, với ảnh mũi tên dẫn tới trang sau, “Trang tiếp theo” có ích hơn “Mũi tên màu xanh”. Đây cũng là cách tiếp cận được MDN nêu cho ảnh dùng để kích hoạt hành động.
Khi liên kết đã có nhãn chữ bên cạnh, cần xem cả cụm được trình đọc màn hình nhận diện ra sao, tránh đọc lặp hoặc đặt tên mâu thuẫn. Trường hợp này nên nhờ bên triển khai kiểm tra tên tiếp cận của liên kết, thay vì sửa alt hàng loạt theo một mẫu.
3. Nghiệm thu trên trang thật, không chỉ trong thư viện ảnh
Đề nghị người triển khai mở từng URL đã thống nhất và chỉ ra thuộc tính alt của đúng ảnh ở đó. Có thể dùng công cụ kiểm tra phần tử của trình duyệt hoặc nhờ họ cung cấp trích đoạn HTML tương ứng. Người duyệt nội dung không cần tự sửa mã trên website đang chạy.
Thực hiện lần lượt:
- Đọc đoạn văn trước và sau ảnh cùng phần alt dự kiến. Kiểm tra xem ý nghĩa còn liền mạch không.
- Đối chiếu loại ảnh với mục đích: thông tin, trang trí hay thao tác. Ghi rõ lý do nếu chọn alt rỗng.
- Kiểm tra trang trên màn hình hẹp: ảnh không bị bóp méo, chữ trong hình không quá nhỏ và nội dung quan trọng không bị cắt mất.
- Với ảnh liên kết, thử đường dẫn và tên được công nghệ hỗ trợ nhận diện; xác nhận chúng mô tả cùng một hành động.
- Sau khi lưu hoặc cập nhật, tải lại trang công khai để chắc rằng thay đổi đã xuất hiện ở đúng vị trí.
Ảnh hiển thị sắc nét không chứng minh alt đúng; alt đúng cũng không chứng minh ảnh tải thành công. Tách hai tiêu chí trong biên bản. Nếu website dùng tải ảnh khi cuộn, cần đi tới vùng chứa ảnh trước khi ghi nhận ảnh không xuất hiện.
Phép thử thao tác có thể nối với cách kiểm tra website bằng bàn phím. Tuy nhiên, đi tới được ảnh liên kết bằng phím Tab chưa chứng minh rằng tên liên kết được đọc đúng. Ghi rõ nếu chưa thử bằng trình đọc màn hình; không đánh dấu phần đó đã đạt.
4. Mẫu ghi lỗi để bên thiết kế sửa đúng vị trí
Một bản ghi ngắn nên có đủ các mục sau:
- Trang và vị trí: URL, tiêu đề khu vực, ảnh cần sửa.
- Mục đích ảnh: truyền thông tin, trang trí hoặc liên kết; kèm lý do.
- Hiện tại: alt đang có, thiếu alt hay alt rỗng; ảnh tải được không.
- Mong đợi: nội dung thay thế hoặc cách xử lý cần dùng, đã được người phụ trách nội dung duyệt.
- Bằng chứng: ảnh chụp giao diện và trích đoạn thuộc tính liên quan, không chứa thông tin riêng tư.
- Kiểm tra lại: người thử, ngày thử, trình duyệt, kết quả và phần chưa thử.
Ví dụ giả định: “Trang dịch vụ, ảnh liên kết cuối mục giới thiệu; tên hiện tại là banner-final.jpg; đích đến là trang yêu cầu báo giá. Cần nhãn nêu rõ đích đến, sau sửa kiểm tra lại trên trang công khai.” Đây là tình huống minh họa, không phải kết quả kiểm tra một khách hàng thực tế.
Nếu cùng một tệp xuất hiện nhiều nơi, ghi rõ vị trí nào đã sửa. Việc thay văn bản trong thư viện ảnh không tự chứng minh mọi phiên bản đã chèn trước đó đều thay đổi theo. Yêu cầu nhà cung cấp kiểm tra cách hệ thống cụ thể lưu và xuất nội dung.
5. Chốt người duy trì sau bàn giao
Thống nhất ai viết alt khi đăng bài mới, ai phân loại ảnh trang trí và ai xử lý ảnh là nút hoặc liên kết. Có thể lưu vài ví dụ đã duyệt trong tài liệu biên tập, nhưng không biến chúng thành một câu dùng cho mọi ảnh.
Khi bàn giao quyền quản trị, đối chiếu với checklist tài khoản và quyền truy cập. Người nhập nội dung cần biết chỗ sửa đúng, còn thay đổi mã hoặc cấu trúc giao diện nên thuộc phạm vi của người có trách nhiệm kỹ thuật. Không đưa mật khẩu vào phiếu nghiệm thu.
Câu hỏi thường gặp
Có cần đưa từ khóa SEO vào mọi alt không?
Không. Mục tiêu trước tiên là thay thế ý nghĩa hoặc chức năng của ảnh. Chỉ dùng từ khóa khi nó thực sự mô tả đúng nội dung, không lặp tên dịch vụ hoặc địa phương vào mọi hình.
Alt có phải chú thích dưới ảnh không?
Không. Chú thích là phần chữ người xem thường nhìn thấy trên trang; alt phục vụ vai trò thay thế ảnh. Chúng cần được viết phù hợp với ngữ cảnh, không mặc định sao chép y hệt.
Kiểm tra vài ảnh đúng đã đủ kết luận đạt tiếp cận chưa?
Chưa. Bài này chỉ xử lý một hạng mục. Nếu hợp đồng có cam kết tiêu chuẩn tiếp cận, cần đánh giá đầy đủ phạm vi đã thỏa thuận, không dùng checklist ảnh thay cho kết luận tổng thể.
Phát triển dự án nội dung với DichVuHay.vn
DichVuHay.vn đang được rao bán, không trực tiếp cung cấp dịch vụ thiết kế hay nghiệm thu website. Tên miền có thể phù hợp với cổng hướng dẫn lựa chọn dịch vụ và thư viện biểu mẫu dành cho người thuê dịch vụ; hiệu quả phụ thuộc vào cách triển khai và nội dung thực tế.
Nếu quan tâm sở hữu DichVuHay.vn, anh/chị có thể liên hệ 0945 279 268 để trao đổi. Đây là liên hệ mua bán tên miền, không phải đầu mối tiếp nhận yêu cầu sửa website; việc sở hữu tên miền không tự bảo đảm thứ hạng tìm kiếm hay khách hàng.
